بهگزارش خبرگزاری حوزه از کرمان، نشست اخلاقی با محوریت آیات قرآن با حضور دکتر محمدعلی انصاری استاد تفسیر قرآن و مؤلف بیش از ۱۳۰ کتاب، به همت مدرسه علمیه نرجسیه سیرجان برگزار شد. دکتر انصاری در این نشست، قرآن کریم را تنها راه سعادت و نجات بشر دانست و به تبیین نقش این کتاب آسمانی در درمان بحرانهای فردی و اجتماعی پرداخت.
دکتر انصاری در ابتدای سخنان خود با تأکید بر اینکه راه سعادت و نجات بشر جز از مسیر کتاب خدا و معارف اهل بیت علیهمالسلام نمیگذرد، انتخاب مسیر طلبگی را انتخابی درست و هوشمندانه برای پیمودن این راه نورانی اعلام کرد.
وی با اشاره به ضرورت تدبر در قرآن خاطرنشان کرد: برای فهم حقیقت قرآن باید به لایههای عمیق آن و نیز به معارف اهلبیت علیهمالسلام توجه کرد. قرآن تنها کتاب تلاوت نیست؛ این کتاب نورانی، کتاب هدایت، تربیت و درمانگر بحرانهای عمیق بشر است. خداوند در سوره ابراهیم، قرآن را "صِرَاطِ الْعَزِیزِ الْحَمِیدِ" یعنی راه خدای شکستناپذیر و ستوده معرفی میکند.
استاد تفسر قرآن در ادامه سخنان خود با آسیبشناسی وضعیت انسان معاصر، پنج بحران اساسی را برشمرد که بشر امروز با آن دستوپنجه نرم میکند و تأکید نمود که برونرفت حقیقی از این بحرانها تنها در پرتو نور قرآن ممکن است.
دکتر انصاری اولین بحران را بحران حیرت و هویت دانست و گفت: انسان معاصر دچار سرگردانی و پوچی است. قرآن با نفی باطل، عبث، لعب و لهو، حقیقت عبودیت را به او نشان میدهد. در آیه اول سوره اسراء، خداوند مقام پیامبر اکرم (ص) در اوج معراج را مقام "عبد" بودن معرفی میکند"سُبْحَانَ الَّذِی أَسْرَیٰ بِعَبْدِهِ". عبودیت یعنی خالی شدن از خود و پر شدن از خدا.
وی با اشاره به آیه خلافت انسان در زمین افزود: انسان جانشین خدا در زمین است "إِنِّی جَاعِلٌ فِی الْأَرْضِ خَلِیفَةً" اما این خلافت هرگز با صفات تکبر و جباریت جمع نمیشود. راه رسیدن به قله رفیع عبودیت، تزکیه نفس و حرکت در مسیر عقل و شرع است.
استاد حوزه و دانشگاه دومین بحران را بحران غربت و تنهایی عنوان کرد و اظهار داشت: «انسان امروز با وجود انبوه ثروت و قدرت، احساس تنهایی و بیپناهی عمیقی دارد. ادیان الهی آمدند تا بشر را از این غربت بیرون آورند. قرآن در سوره حدید صریحاً اعلام میکند که خدا با ماست: "وَهُوَ مَعَکُمْ أَیْنَ مَا کُنتُمْ" و در جای دیگر میفرماید: "وَأَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِینَ". وقتی انسان یقین کند در جهانی زندگی میکند که سراسر شعور و حضور الهی است و مالکیت حقیقی از آن اوست، دیگر هرگز احساس غربت و تنهایی نخواهد کرد.
ایشان در تبیین سومین بحران یعنی بحران فقر و غنا، به آیه شریفه سوره علق استناد کرد: «انسان یا در فقر میشکند و یا در ثروت و بینیازی طغیان میکند: "کَلَّا إِنَّ الْإِنسَانَ لَیَطْغَیٰ رَّآهُ اسْتَغْنَیٰ". قرآن درمان این دو سرِ بحران را "ایمان" میداند که دو بال آن صبر و شکر است.
دکتر انصاری در تعریف شکر گفت: شکر فقط گفتن "الحمدلله" نیست؛ شکر حقیقی، شناخت نعمت، قدردانی قلبی و استفاده صحیح از آن است. خداوند وعده داده است: "لَئِن شَکَرْتُمْ لَأَزِیدَنَّکُمْ". این افزایش، تنها کمی نیست، بلکه رشد در همه ابعاد وجودی انسان است.
وی در ادامه به تبیین صبر پرداخت و افزود: صبر در قرآن فقط تحمل رنج نیست؛ "حبس نفس در چارچوب عقل و شرع" است. صابران کسانی هستند که خشم خود را فرو میبرند: "وَالْکَاظِمِینَ الْغَیْظَ". کنترل نفس، عفت میآورد و زهد یعنی تولید بیشتر و مصرف کمتر. قناعت نیز به معنای رضایت قلبی است. قرآن در سوره حدید، مؤمن واقعی را کسی معرفی میکند که نه در فقدان میسوزد و نه در داشتن مغرور میشود: "لِکَیْلَا تَأْسَوْا عَلَیٰ مَا فَاتَکُمْ وَلَا تَفْرَحُوا بِمَا آتَاکُمْ".
نویسنده کتابهای دینی، چهارمین بحران را بحران ابتلائات و مصائب مانند سیل، زلزله، بیماری و مشکلات خانوادگی برشمرد و اظهار داشت: «این حوادث اگرچه انسان را به زانو درمیآورد، اما قرآن کریم جنس نگاه ما به این حوادث را عوض میکند. واژههایی مانند "ابتلا"، "امتحان" و "فتنه" در قرآن، همگی نشاندهنده یک حقیقت هستند: ابتلا یعنی کشف ظرفیتهای درونی و شکوفایی استعدادها. همانگونه که طلا در کوره میرود تا عیارش بالا رود، انسان نیز در کوره حوادث رشد میکند. در منطق قرآن، ابتلا سازوکار "سوختن و ساختن" و راه اصلی تعالی انسان است.
دکتر انصاری در بخش پایانی سخنان خود به بزرگترین اضطراب بشری یعنی ترس از مرگ پرداخت و گفت: قرآن کریم مرگ را نابودی نمیداند، بلکه نگاهی عمیق و تحولآفرین به آن دارد. واژه "توفی" به معنای دریافت کامل و تحویل گرفتن، "رجوع" به سوی خدا و "لقاءالله" از مفاهیمی هستند که چشمانداز زیبایی از مرگ ترسیم میکنند. مرگ پلی به سوی حیات ابدی است. خداوند در سوره عنکبوت میفرماید: "وَإِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِیَ الْحَیَوَانُ". زندگی دنیا تنها مقدمهای کوتاه برای آن کتاب عظیم و حیات جاودان آخرت است.
استاد تفسر قرآن در جمعبندی مباحث خود تأکید کرد: پنج بحران اساسی بشر یعنی حیرت و بیهویتی، غربت و تنهایی، فقر و طغیان غنا، ابتلائات و مصائب و ترس از مرگ و نیستی، همگی در قرآن کریم راهحلی عمیق، معرفتی و تربیتی دارند. اگر انسان به لایههای عمیق قرآن و معارف ناب اهلبیت(ع) رجوع کند، این کتاب آسمانی نهتنها راهنما، بلکه درمانگر حقیقی جان و جامعه خواهد بود.
نظر شما